By Παναγιώτης Ανδρουλιδάκης 
Στη Ρώμη πριν από δύο ημέρες ο δήμος αποκάλυψε για πρώτη φορά το μεγαλύτερο ρωμαϊκό ψηφιδωτό σε τοίχο στην ιστορία, καθώς και μια πολύχρωμη τοιχογραφία ζωγραφισμένη σε έναν τοίχο ηλικίας 2.000 ετών. Ειδικότερα, πρόκειται για το αποκορύφωμα ενός τεράστιου έργου αποκατάστασης που διήρκεσε 14 χρόνια.
Ουκρανία: Τουλάχιστον τρεις νεκροί και 34 τραυματίες σε ρωσική επιδρομή σε εμπορικό κέντρο
Μάλιστα τα εντυπωσιακά αυτά ευρήματα ήρθαν στο φως της δημοσιότητας μετά από ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν στα υπόγεια των Λουτρών του Τραϊανού, στον λόφο Οππιο.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες του CNN, με ύψος δέκα μέτρα και μήκος 16 μέτρα, το «Μεγάλο Ψηφιδωτό» (Great Mosaic), όπως έχει ονομαστεί, βρίσκεται κάτω από τον Λόφο του Οππιάνου, όπου ο αυτοκράτορας Νέρωνας έχτισε το περίφημο «Χρυσό Σπίτι» του μεταξύ του 64 και του 68 μ.Χ
«Συνεχίζουμε τις ανασκαφές για να διαπιστώσουμε πού τελειώνει»
«Εκτιμούμε ότι είναι το μεγαλύτερο τοιχογραφικό μωσαϊκό που έχει ανακαλυφθεί ποτέ στον ρωμαϊκό κόσμο και συνεχίζουμε τις ανασκαφές για να διαπιστώσουμε πού τελειώνει», τόνισε ο αρχαιολόγος Francesco Pacetti κατά την παρουσίαση του χώρου την Τρίτη (8/9).
Οι αρχαιολόγοι ανέφεραν ότι δεν είναι σαφές αν το μωσαϊκό, το οποίο χρονολογείται και αυτό κατά τον 1ο αιώνα μ.Χ., αποτελούσε μέρος των πολυτελών εγκαταστάσεων του Νέρωνα ή αν κατασκευάστηκε ως μέρος μιας ξεχωριστής ιδιωτικής κατοικίας που ο Νέρωνας τελικά ενσωμάτωσε.
Ολόκληρη η περιοχή, η οποία βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από το Κολοσσαίο, μετατράπηκε σε δημόσια λουτρά το 109 μ.Χ. από τον αυτοκράτορα Τραϊανό, ενώ το παλαιότερο «Μεγάλο Μωσαϊκό» και η κοντινή τοιχογραφία της «Ζωγραφισμένης Πόλης» (Painted City) αποτελούσε το σκηνικό για τους λουόμενους.
Τι απεικονίζεται στο ψηφιδωτό
Μέρος του ψηφιδωτού, το οποίο ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια ανασκαφών τη δεκαετία του 1990, δεν ήταν εφικτό να ανασυρθεί, αλλά αυτό που απομένει είναι μια πολύχρωμη σκηνή. Απεικονίζει μια οχυρωμένη από τείχη πόλη-λιμάνι από πανοραμική άποψη, με δημόσιες πλατείες και πύργους, πράγματα που δεν ήταν συνηθισμένα τον 1ο αιώνα μ.Χ.
Οι περίπλοκες λεπτομέρειες περιλαμβάνουν μπλε και τερακότα χρώματα που έχουν ξεθωριάσει από την πάροδο του χρόνου, και αποτυπώνουν διάφορες σκηνές που εκτυλίσσονται στη πόλη-λιμάνι, σχεδόν σαν μια θεατρική παράσταση.
Abrieron al público el fresco conocido como ‘La Ciudad Pintada’ y el ‘Gran Mosaico’ en Roma, Italia. Estas obras descubiertas en una galería subterránea en las termas de Trajano, cerca del Coliseo, datan del siglo primero de nuestra era. #EnPunto con @Enrique_Acevedo |… pic.twitter.com/64SoL5ogeV
— NMás (@nmas) September 9, 2026
Στο πάνω μέρος του ψηφιδωτού υπάρχουν κοντινές λήψεις διαφόρων χαρακτήρων, σαν να παρακολουθούν τη δράση που εκτυλίσσεται κάτω στο λιμάνι. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ένας γενειοφόρος φιλόσοφος σε φυσικό μέγεθος και η μούσα του, διάφορα αγάλματα και ένας νεαρός ποιητής, καθώς και μια θεατρική σκηνή με κίονες, γιρλάντες και φυτικά σπειροειδή μοτίβα, όλα διακοσμημένα με μπλε και λευκό μάρμαρο και πολύτιμους λίθους, ώστε να δημιουργείται η αίσθηση του ήλιου που λάμπει πάνω στη θάλασσα.
Οι ειδικοί δεν γνωρίζουν ακόμη αν οι σκηνές απεικονίζουν μια ουτοπική λιμενική πόλη ή έναν πραγματικό τόπο στον αρχαίο ρωμαϊκό κόσμο.
«Θα μπορούσε να είναι ένας πραγματικός τόπος ή μια φανταστική πόλη, δεν είμαστε σίγουροι», είπε ο Pacetti, προσθέτοντας ότι καμία γνωστή πόλη δεν έχει τα ίδια αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά, αλλά ότι κάποιο λιμάνι μπορεί να τα είχε την εποχή που δημιουργήθηκε το μωσαϊκό.
Η πρόσφατα αναστηλωμένη τοιχογραφία «Painted City», η οποία βρίσκεται ανάμεσα σε δύο κίονες στην είσοδο του χώρου όπου βρέθηκε το μωσαϊκό, ανακαλύφθηκε επίσης κατά τη διάρκεια ανασκαφών τη δεκαετία του 1990.
Η τοιχογραφία, που χρονολογείται επίσης στον 1ο αιώνα και έχει έκταση 10 τετραγωνικών μέτρων, είναι εξίσου λεπτομερής με το ψηφιδωτό, με σκηνές που απεικονίζουν μια περιτειχισμένη πόλη, με πύλη εισόδου στο λιμάνι, δρόμους, ένα θέατρο και έναν ναό.
«Επιστρέφουμε αυτό το μοναδικό θαύμα στην πόλη»
Οι αρχαιολόγοι εργάζονται επί του παρόντος για να αποκαλύψουν ένα ακόμη μέρος του ψηφιδωτού, η οποία απεικονίζει τον τρύγο και την οινοποίηση.
Ολόκληρος ο χώρος, ο οποίος περιλαμβάνει τα εκτεταμένα ερείπια των Λουτρών του Τραϊανού, έκτασης 60.000 τετραγωνικών μέτρων, και την εξέδρα του — ένα μεγάλο ημικυκλικό τοίχωμα στήριξης με εσοχές που υποδηλώνουν ότι τα λουτρά χρησιμοποιούνταν επίσης ως αρχαία βιβλιοθήκη — θα χρησιμοποιηθεί σύντομα για την διοργάνωση παρουσιάσεων βιβλίων, σε μια αναφορά στην αρχική του χρήση ως βιβλιοθήκη, όπως δήλωσαν αξιωματούχοι της Ρώμης.
Έχουν εγκατασταθεί πεζόδρομοι για τους επισκέπτες, καθώς και φωτισμός που βοηθά στην ανάδειξη των περίπλοκων λεπτομερειών τόσο του μωσαϊκού όσο και της τοιχογραφίας. Η πρόσβαση του κοινού ξεκινά αρχικά με περιορισμένο αριθμό επισκεπτών, έως 15 άτομα κάθε φορά, και μόνο τα Σαββατοκύριακα, στο πλαίσιο δοκιμαστικής περιόδου. Στόχος είναι να μελετηθεί η αντίδραση των ιδιαίτερα ευαίσθητων έργων απέναντι στην αυξημένη υγρασία και τις κλιματικές μεταβολές, πριν αποφασιστεί η ευρύτερη πρόσβαση.
«Επιστρέφουμε αυτό το μοναδικό θαύμα στην πόλη», δήλωσε ο Roberto Gualtieri, δήμαρχος της Ρώμης, στην τελετή εγκαινίων.