By Παναγιώτης Ανδρουλιδάκης 
Αρχειοθετούνται οριστικά οι υποθέσεις των ετών 2012 -2017, για τις οποίες διακόπτονται οι έλεγχοι που είναι σε εξέλιξη, η κοινοποίηση καταλογιστικών πράξεων, ενώ, έστω και με γραφειοκρατική διαδικασία θα επιστραφούν φόροι και πρόστιμα που έχουν καταβληθεί.
Με εγκύκλιο του διοικητή της ΑΑΔΕ Γιώργου Πιτσιλή, καθίσταται σαφές ότι γίνεται αποδεκτή η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας 1246/2026, με την οποία κρίθηκε αντισυνταγματική η μεταβατική διάταξη που επέτρεπε στην εφορία να επεκτείνει έως και σε 10 χρόνια τον χρόνο παραγραφής φορολογικών αξιώσεων, γεγονός που επιφέρει σημαντικές ανατροπές.
Αναλυτικότερα, με βάση τις διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ, το δικαίωμα της φορολογικής διοίκησης να κοινοποιήσει πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή πράξεις επιβολής προστίμων έχει παραγραφεί για υποθέσεις ελέγχου φοροδιαφυγής που αφορούν τις χρήσεις 2012 και 2013, καθώς και τα φορολογικά έτη 2014 -2017. Στο πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνονται υποθέσεις που αφορούν:
- Έκδοση πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων.
- Λήψη εικονικών τιμολογίων.
- Νόθευση φορολογικών παραστατικών.
- Καταχώριση στα βιβλία αγορών ή εξόδων που δεν πραγματοποιήθηκαν και για τα οποία δεν εκδόθηκαν φορολογικά στοιχεία.
- Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι για τις συγκεκριμένες χρήσεις δεν μπορεί πλέον να κοινοποιηθεί νέα καταλογιστική πράξη βάσει της δεκαετούς παράτασης.
Τι γίνεται με τους ελέγχους για το 2015-2017
Καθώς οι υποθέσεις των ετών 2012 – 2014 έχουν ούτως ή άλλως παραγραφεί ακόμα και με εν ισχύ της 10ετή παραγραφή, η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι για τα φορολογικά έτη 2015, 2016 και 2017, δεν εκδίδονται ούτε κοινοποιούνται πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου ή επιβολής προστίμων που στηρίζονται στην ίδια μεταβατική διάταξη.
Για τις υποθέσεις στις οποίες έχει ήδη κοινοποιηθεί σημείωμα διαπιστώσεων και προσωρινός προσδιορισμός φόρου, οι ελεγκτικές υπηρεσίες οφείλουν να συντάξουν υπηρεσιακό σημείωμα για την περάτωση της υπόθεσης και απλά να το εντάξουν στον φάκελο, χωρίς να το κοινοποιήσουν.
Εάν έχουν εκδοθεί καταλογιστικές πράξεις αλλά δεν έχουν κοινοποιηθεί, αυτές παραμένουν στον φάκελο, με σχετική επισήμανση ότι δεν μπορούν να κοινοποιηθούν λόγω παραγραφής.
Σε κάθε περίπτωση, ο φορολογούμενος ενημερώνεται με ηλεκτρονικό μήνυμα από τον αρμόδιο προϊστάμενο της ελεγκτικής υπηρεσίας για την ολοκλήρωση της συγκεκριμένης εντολής ελέγχου και την αδυναμία κοινοποίησης των πράξεων, λόγω της παραγραφής.
Επιπλέον, για υποθέσεις στις οποίες έχουν υποβληθεί εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις μετά την έκδοση εντολής ελέγχου, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές φορολογητέας ύλης μεταξύ των δηλώσεων και των ευρημάτων του ελέγχου, δεν εκδίδονται και δεν κοινοποιούνται πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου για τις συγκεκριμένες διαφορές.
Παραμένουν οι ποινικές διώξεις
Η παραγραφή του δικαιώματος της ΑΑΔΕ να κοινοποιήσει φορολογικούς καταλογισμούς δεν σημαίνει ότι όλες οι υποθέσεις φοροδιαφυγής οδηγούνται αυτομάτως στο αρχείο από τις εισαγγελικές αρχές.
Η εγκύκλιος προβλέπει ότι, σε περιπτώσεις για τις οποίες έχουν εκδοθεί ή κοινοποιηθεί οι σχετικές πράξεις φόρου ή προστίμων, οι μηνυτήριες αναφορές για εγκλήματα φοροδιαφυγής υποβάλλονται αμελλητί στον αρμόδιο εισαγγελέα.
Αυτό ισχύει ακόμη και όταν οι πράξεις έχουν εκδοθεί αλλά δεν μπορούν πλέον να κοινοποιηθούν λόγω παραγραφής. Στη μηνυτήρια αναφορά θα πρέπει να αναγράφεται ρητά η αδυναμία κοινοποίησης των πράξεων.
Για ξέπλυμα
Επίσης, ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για περιπτώσεις εικονικών φορολογικών στοιχείων που συνδέονται με εγκλήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Εφόσον για υποθέσεις ελέγχου φοροδιαφυγής φορολογικών ετών 2015 έως και 2017 έχουν εκδοθεί και κοινοποιηθεί μέχρι και τις 8 Νοεμβρίου 2026, οριστικές πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου για φόρους, τέλη και εισφορές ή πράξεις επιβολής προστίμου για περιπτώσεις εικονικών φορολογικών στοιχείων για ανύπαρκτη συναλλαγή στο σύνολό της ή για μέρος αυτής εφόσον η συνολική αξία των εικονικών φορολογικών στοιχείων υπερβαίνει το ποσό των 75.000 ευρώ, που αφορούν σε εγκλήματα φοροδιαφυγής τα οποία τυποποιούνται ως βασικά αδικήματα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, και έχει παρέλθει άπρακτη η προθεσμία άσκησης ενδικοφανούς προσφυγής ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), χωρίς να έχουν καταβληθεί τα σχετικά ποσά από τον υπόχρεο, ή η ενδικοφανής προσφυγή έχει απορριφθεί και ο υπόχρεος δεν έχει καταβάλει τα καταλογισθέντα ποσά ή έχει προσφύγει κατά της απόφασης αυτής στο διοικητικό δικαστήριο, η αναφορά αποστέλλεται χωρίς καθυστέρηση στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.
Δεν επιστρέφονται αυτόματα φόροι και πρόστιμα
Η απόφαση του ΣτΕ δεν συνεπάγεται αυτόματη διαγραφή ποσών που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή καταβληθεί. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι ποσά τα οποία έχουν καταλογιστεί για τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014 έως 2017 δεν διαγράφονται ούτε επιστρέφονται χωρίς προηγούμενη ακύρωση ή τροποποίηση των σχετικών πράξεων από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών ή τα διοικητικά δικαστήρια.
Με άλλα λόγια, η παραγραφή του δικαιώματος της φορολογικής διοίκησης να εκδώσει και να κοινοποιήσει πράξη δεν συνεπάγεται από μόνη της την κατάργηση της φορολογικής υποχρέωσης, αλλά οι υπόχρεοι, θα πρέπει να υποβάλουν προσφυγές είτε στη ΔΔΕΔ είτε στα διοικητικά δικαστήρια.