By Παναγιώτης Ανδρουλιδάκης 
Την τεχνητή νοημοσύνη επιστρατεύει η ΑΑΔΕ και δημιουργεί ειδικό επιχειρησιακό στρατηγείο μέσα στη ΔΕΟΣ το οποίο θα συλλέγει πληροφορίες, θα εποπτεύει και θα συνδέεται με όλους τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και θα διενεργεί άμεσες διασταυρώσεις πλήθους δεδομένων.
Η ΑΑΔΕ απηύθυνε πρόσκληση για τη διενέργεια Προκαταρκτικής Διαβούλευσης για την υποβολή σχολίων/παρατηρήσεων/απόψεων και προτάσεων για την τελική διαμόρφωση των τεχνικών προδιαγραφών για το έργο «Αναβάθμιση και μετεξέλιξη του Κεντρικού Επιχειρησιακού Θαλάμου της Γενικής Διεύθυνσης Δυνάμεων Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών για την κάλυψη των αναγκών της νέας οργανωτικής δομής»
Η παρέμβαση δεν αφορά απλώς την ενίσχυση των υπολογιστικών συστημάτων της υπηρεσίας, αλλά πρόκειται για μια συνολική αλλαγή φιλοσοφίας, καθώς η φορολογική διοίκηση θέλει να περάσει από την εκ των υστέρων διαχείριση μεμονωμένων ελέγχων στην προληπτική αξιοποίηση της πληροφορίας, με τη συνδρομή της Τεχνητής Νοημοσύνης και προηγμένων εργαλείων ανάλυσης δεδομένων.
Έλεγχοι διεξοδικοί
Το ζητούμενο για την ΑΑΔΕ είναι, όταν τεθεί σε εφαρμογή το νέο ηλεκτρονικό σύστημα, να είναι σε θέση να εντοπίζει έγκαιρα στα «σπάργανα» μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής, όπως ΔΕΝ συνέβη το τελευταίο διάστημα με τις υποθέσεις της Pizza Fan, το Χωριάτικο και την υπόθεση της Θεσσαλονίκης.
Στο πλαίσιο αυτό, η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα οργανώνονται και θα εκτελούνται οι ελεγκτικές επιχειρήσεις. Ειδικότερα:
Μέχρι σήμερα, το υφιστάμενο μοντέλο στηριζόταν κυρίως στη διαχείριση περιορισμένου αριθμού υποθέσεων, με διαδοχικά στάδια ενεργειών και αξιοποίηση συγκεκριμένων πληροφοριακών δεδομένων.
Το νέο σύστημα καλείται να υποστηρίξει ένα πολύ πιο απαιτητικό περιβάλλον: πολλαπλές επιχειρήσεις σε διαφορετικές περιοχές της χώρας, με διαφορετικό βαθμό επικινδυνότητας και προτεραιότητας, οι οποίες θα βρίσκονται υπό ταυτόχρονη παρακολούθηση από το κέντρο επιχειρήσεων.
Με τον τρόπο αυτό, η ΑΑΔΕ επιδιώκει να δημιουργήσει μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα, στην οποία θα συνυπάρχουν η συλλογή πληροφοριών, η ανάλυση, ο σχεδιασμός και η εκτέλεση των ελέγχων. Έτσι, η διοίκηση θα μπορεί να παρακολουθεί την εξέλιξη κάθε επιχείρησης, να ανακατανέμει δυνάμεις και να παρεμβαίνει όταν προκύπτουν νέα δεδομένα.
Κομβικό ρόλο θα έχει η επιχειρησιακή ανάλυση πληροφοριών (Intelligence Layer), σύστημα το οποίο θα επεξεργάζεται διαρκώς μεγάλο όγκο δεδομένων, αναζητώντας μοτίβα, ασυνήθιστες συναλλαγές, σχέσεις μεταξύ προσώπων και επιχειρήσεων και ενδείξεις παραβατικής συμπεριφοράς.
Η αξιοποίηση των πληροφοριών δεν θα περιορίζεται στην υποστήριξη ενός ελέγχου που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, αλλά θα συμβάλλει στον εντοπισμό νέων υποθέσεων που χρήζουν διερεύνησης, καθώς, η ελεγκτική δράση θα καθοδηγείται όλο και περισσότερο από τα ευρήματα της ανάλυσης και όχι μόνο από καταγγελίες ή εκ των υστέρων διαπιστώσεις παραβάσεων.
Όλοι κάτω από την ίδια ομπρέλα
Μία από τις πλέον φιλόδοξες πτυχές του σχεδιασμού είναι η συγκέντρωση διαφορετικών ελεγκτικών αρμοδιοτήτων σε ένα κοινό επιχειρησιακό περιβάλλον. Η νέα δομή της ΔΕΟΣ θα συντονίζει φορολογικούς, τελωνειακούς και οικονομικούς ελέγχους, αλλά και ειδικές επιχειρήσεις που αφορούν το ζωικό και φυτικό κεφάλαιο, τις αιτήσεις αποζημιώσεων και άλλες δραστηριότητες.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η αντιμετώπιση του οργανωμένου οικονομικού εγκλήματος, καθώς και η συνεργασία με άλλες εθνικές και διεθνείς ελεγκτικές και διωκτικές αρχές.
Η ενοποίηση αυτή σημαίνει ότι διαφορετικές υπηρεσίες δεν θα λειτουργούν πλέον ως απομονωμένες μονάδες, αλλά θα μπορούν να αξιοποιούν κοινή πληροφόρηση και να συντονίζουν τις κινήσεις τους.
Ένα εύρημα από τελωνειακό έλεγχο, για παράδειγμα, θα μπορεί να συσχετίζεται με φορολογικά στοιχεία μιας επιχείρησης ή με άλλες οικονομικές δραστηριότητες που έχουν καταγραφεί σε διαφορετικά πληροφοριακά συστήματα.
Παράλληλα, προβλέπεται η λειτουργία επιχειρησιακών θέσεων πολλαπλών ρόλων, οι οποίες θα είναι διασυνδεδεμένες με τον Κεντρικό Θάλαμο, ανεξάρτητα από τη γεωγραφική θέση των ελεγκτικών ομάδων. Με αυτόν τον τρόπο, θα είναι δυνατή η παράλληλη υποστήριξη πολλών επιχειρήσεων, χωρίς να απαιτείται η φυσική παρουσία όλων των εμπλεκόμενων στελεχών στο ίδιο σημείο.
Στο μικροσκόπιο όλες συναλλαγές
Η πραγματική ισχύς του νέου στρατηγείου θα προκύπτει από τη δυνατότητα διασύνδεσής του με ένα ευρύ δίκτυο πληροφοριακών συστημάτων, τόσο της ΑΑΔΕ όσο και άλλων δημόσιων φορέων.
Το ζητούμενο είναι να καταργηθούν τα πληροφοριακά «στεγανά» και να συγκεντρώνονται σε ένα περιβάλλον τα δεδομένα που μέχρι σήμερα βρίσκονται κατακερματισμένα σε διαφορετικές εφαρμογές. Στον κατάλογο των συστημάτων που προβλέπεται να τροφοδοτούν το νέο κέντρο περιλαμβάνονται:
- Το ELENXIS, το ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα των ελεγκτικών υπηρεσιών.
- Το ICISnet, για τα τελωνειακά δεδομένα και τις σχετικές συναλλαγές.
- Το myDATA, για τα ηλεκτρονικά βιβλία και τα φορολογικά παραστατικά.
- Το σύστημα ΕΛΕΓΧΟΣlive και η εφαρμογή παρακολούθησης των φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών και του eSEND.
- Τα δεδομένα εισροών-εκροών, καθώς και τα μητρώα φορολογικών και τελωνειακών αποθηκών.
- Το Ψηφιακό Πελατολόγιο Οχημάτων και το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Μίσθωσης.
- Το myCAR, με στοιχεία για την κυκλοφορία, την ακινησία των οχημάτων και τα τέλη κυκλοφορίας.
- Το Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής και οι καταγγελίες πολιτών.
Ακόμη, στις τεχνικές απαιτήσεις περιλαμβάνονται επίσης η εφαρμογή «Παραβάσεις», η Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη της ΑΑΔΕ, το Κτηματολόγιο, το Σύστημα Προηγμένης Επιχειρησιακής Νοημοσύνης (BI) και Ανάλυσης Δεδομένων, καθώς και το σύστημα αυτόματης αναγνώρισης πλοίων AIS.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν δύο ακόμη εργαλεία: η πλατφόρμα Τεχνητής Νοημοσύνης για την υποστήριξη του ελεγκτικού έργου και η εφαρμογή αναζήτησης και διασταύρωσης δεδομένων για τους αναλυτές ελέγχων.