By Παναγιώτης Ανδρουλιδάκης 
Μπορεί το αυτόματο κιβώτιο να είναι ευκολότερο στη χρήση από ένα χειροκίνητο, ωστόσο κρύβει τις δικές του παγίδες, με μία λανθασμένη συνήθεια να μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ιδιαίτερα δαπανηρές βλάβες.
Τα αυτόματα κιβώτια καταλαμβάνουν πλέον ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της αγοράς αυτοκινήτου, με την εξάπλωση των υβριδικών και ηλεκτρικών μοντέλων να έχει επιταχύνει σημαντικά αυτή τη μετάβαση.
Ακόμη όμως και στα αυτοκίνητα με συμβατικούς κινητήρες βενζίνης ή diesel, η τεχνολογία των αυτόματων κιβωτίων έχει εξελιχθεί θεαματικά σε σχέση με το παρελθόν, προσφέροντας ταχύτερες αλλαγές, καλύτερη απόδοση και χαμηλότερη κατανάλωση, ενώ παράλληλα απαλλάσσει τον οδηγό από τη συνεχή χρήση του συμπλέκτη και του επιλογέα.
Η ευκολία στη χρήση τους, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι είναι άτρωτα απέναντι σε λανθασμένους χειρισμούς. Μάλιστα, μία από τις συνηθέστερες κακές συνήθειες αφορά μια κίνηση που αρκετοί οδηγοί πραγματοποιούν σχεδόν μηχανικά κατά τη διάρκεια ενός ελιγμού.
Πρόκειται για την επιλογή της όπισθεν «R» ενώ το αυτοκίνητο εξακολουθεί να κινείται προς τα εμπρός ή, αντίστροφα, την επιλογή «D» ενώ το όχημα δεν έχει ακόμη σταματήσει από την κίνησή του προς τα πίσω. Το φαινόμενο παρατηρείται συχνότερα κατά τη διαδικασία στάθμευσης, όταν ο οδηγός βιάζεται να αλλάξει κατεύθυνση και μετακινεί τον επιλογέα από το «D» στο «R» ή αντίστροφα προτού ακινητοποιηθεί πλήρως το αυτοκίνητο.
Ακόμη και αν η ταχύτητα είναι πολύ μικρή, η συγκεκριμένη συνήθεια καλό είναι να αποφεύγεται. Στο εσωτερικό ενός αυτόματου κιβωτίου υπάρχουν μηχανικά και, ανάλογα με τον τύπο του, υδραυλικά ή ηλεκτρομηχανικά εξαρτήματα που αναλαμβάνουν τη μετάδοση της κίνησης και την αλλαγή της σχέσης μετάδοσης.
Όταν το αυτοκίνητο εξακολουθεί να κινείται προς μία κατεύθυνση και ο οδηγός ζητά από το σύστημα να κινηθεί προς την αντίθετη, το κιβώτιο καλείται να διαχειριστεί την αλλαγή ενώ τα περιστρεφόμενα μέρη του συστήματος μετάδοσης εξακολουθούν να έχουν κινητική ενέργεια προς την προηγούμενη κατεύθυνση.
Στα σύγχρονα αυτοκίνητα τα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου μπορούν σε πολλές περιπτώσεις να προστατεύσουν το κιβώτιο, καθυστερώντας ή ακόμη και απορρίπτοντας την εντολή μέχρι η ταχύτητα να μειωθεί αρκετά. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί λόγο για να μετατρέπεται ο συγκεκριμένος χειρισμός σε συνήθεια, ιδιαίτερα σε παλαιότερα αυτοκίνητα ή κιβώτια διαφορετικής τεχνολογίας.
Η επαναλαμβανόμενη καταπόνηση μπορεί μακροπρόθεσμα να επιβαρύνει εξαρτήματα όπως οι συμπλέκτες και τα υπόλοιπα στοιχεία μετάδοσης, με μια ενδεχόμενη επισκευή ενός σύγχρονου αυτόματου κιβωτίου να μπορεί να κοστίσει αρκετές χιλιάδες ευρώ.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται με τη θέση «P» (Parking). Στα αυτόματα κιβώτια η συγκεκριμένη επιλογή ενεργοποιεί έναν μηχανισμό ασφάλισης, γνωστό ως parking pawl, ο οποίος εμποδίζει την περιστροφή του συστήματος μετάδοσης όταν το αυτοκίνητο είναι σταθμευμένο. Η επιλογή του «P» ενώ το όχημα βρίσκεται ακόμη σε κίνηση μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγάλη καταπόνηση στον συγκεκριμένο μηχανισμό.
Μπορεί και για αυτήν την περίπτωση αρκετά σύγχρονα αυτοκίνητα να διαθέτουν ηλεκτρονικές δικλείδες προστασίας, όμως ο βασικός κανόνας παραμένει ο ίδιος και δεν πρέπει η σχέση «P» επιλέγεται αν το αυτοκίνητο έχει ακινητοποιηθεί πλήρως.
Επιπλέον, ο οδηγός δεν θα πρέπει να αφήνει το αυτοκίνητο να συγκρατείται αποκλειστικά από τη θέση «P» όταν παρκάρει, ειδικά σε δρόμο με κλίση. Σε αυτή την περίπτωση, το βάρος του οχήματος μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τον μηχανισμό ασφάλισης του κιβωτίου, προκαλώντας περιττή καταπόνηση, ενώ το χειρόφρενο προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο ασφάλειας απέναντι σε ενδεχόμενη κύλιση του οχήματος.
Για αυτό, κατά τη στάθμευση είναι προτιμότερο το αυτοκίνητο να ακινητοποιείται πλήρως, να ενεργοποιείται το χειρόφρενο και στη συνέχεια να επιλέγεται η θέση «P», ακολουθώντας πάντοτε τις οδηγίες που προβλέπει ο κατασκευαστής για το συγκεκριμένο μοντέλο.