Η επίμονη κόπωση, οι μυϊκοί πόνοι και οι διαταραχές του ύπνου μπορεί να αποτελούν πρώιμες ενδείξεις αυτοάνοσου νοσήματος. Ωστόσο, πολλές γυναίκες έρχονται αντιμέτωπες με καθυστερημένες ή λανθασμένες διαγνώσεις, καθώς τα συμπτώματά τους αποδίδονται συχνά στο άγχος ή σε ψυχολογικούς παράγοντες.
Το πρόβλημα αναδεικνύει νέα διεθνής μελέτη των Πανεπιστημίων Κέιμπριτζ και Ανατολικής Αγγλίας, η οποία δημοσιεύθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό eClinicalMedicine. Οι ερευνητές εξέτασαν τις εμπειρίες 6.607 ασθενών με αυτοάνοσα νοσήματα και διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες μέχρι να λάβουν τη σωστή διάγνωση.
Ειδικότερα, οι γυναίκες ανέφεραν συχνότερα ότι τα συμπτώματά τους είχαν αποδοθεί λανθασμένα σε ψυχιατρικά ή ψυχοσωματικά αίτια, ενώ χρειάζονταν περισσότερο χρόνο και περισσότερες επισκέψεις σε γιατρούς μέχρι να εντοπιστεί η πραγματική αιτία των προβλημάτων τους.
Οι γυναίκες πληρώνουν μεγαλύτερο τίμημα στη διαγνωστική καθυστέρηση
Τα στοιχεία της μελέτης είναι ενδεικτικά της διαφοράς μεταξύ των δύο φύλων. Το 43% των γυναικών δήλωσε ότι τα συμπτώματά του είχαν αποδοθεί λανθασμένα σε ψυχιατρική αιτία, έναντι 33% των ανδρών.
Αντίστοιχα, το 34% των γυναικών ανέφερε ότι είχε λάβει λανθασμένη ψυχοσωματική ερμηνεία των συμπτωμάτων του, έναντι 22% των ανδρών.
Ακόμη και μετά τη συνεκτίμηση παραγόντων όπως η ηλικία, το είδος της νόσου, η γεωγραφική περιοχή και η οικονομική κατάσταση, οι γυναίκες εμφάνιζαν κατά 46% μεγαλύτερες σχετικές πιθανότητες να αναφέρουν λανθασμένη ψυχιατρική διάγνωση και κατά 74% μεγαλύτερες πιθανότητες να αναφέρουν λανθασμένη ψυχοσωματική διάγνωση.
Οι αποκλίσεις αποτυπώνονται και στον χρόνο που απαιτείται για τη διάγνωση. Για τους άνδρες, το συχνότερα αναφερόμενο διάστημα από την εμφάνιση των συμπτωμάτων μέχρι τη διάγνωση ήταν μικρότερο των τριών μηνών. Για τις γυναίκες, αντίθετα, κυμαινόταν από ένα έως δύο χρόνια.
Γιατί είναι δύσκολη η διάγνωση των αυτοάνοσων νοσημάτων
Τα αυτοάνοσα νοσήματα εμφανίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα στρέφεται λανθασμένα εναντίον των ιστών του ίδιου του οργανισμού. Σε αυτά περιλαμβάνονται η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η σκλήρυνση κατά πλάκας και ορισμένες παθήσεις του θυρεοειδούς.
Η αναγνώρισή τους δεν είναι πάντοτε εύκολη, καθώς συμπτώματα όπως η εξάντληση, οι μυϊκοί πόνοι, οι διαταραχές της διάθεσης και τα προβλήματα ύπνου μπορεί να εμφανίζονται και σε πολλές άλλες παθήσεις. Επιπλέον, αρκετά αυτοάνοσα νοσήματα εξελίσσονται σταδιακά, με συμπτώματα που μεταβάλλονται ή εμφανίζονται κατά περιόδους.
Η δυσκολία της διάγνωσης, ωστόσο, δεν δικαιολογεί την πρόωρη απόδοση των ενοχλήσεων σε ψυχολογικούς παράγοντες, χωρίς να έχει προηγηθεί επαρκής διερεύνηση.
«Τα ευρήματά μας αναδεικνύουν ότι οι ψυχολογικές εξηγήσεις ή οι εξηγήσεις που σχετίζονται με την ψυχική υγεία μπορεί να δίνονται υπερβολικά νωρίς», επισημαίνει η επικεφαλής της μελέτης, δρ Μέλανι Σλόαν. Όπως διευκρινίζει, αυτό μπορεί να συμβεί και στα δύο φύλα, αλλά οι γυναίκες φαίνεται να είναι περισσότερο ευάλωτες σε τέτοιου είδους λανθασμένες διαγνώσεις.
Οι ψυχολογικές επιπτώσεις μιας λανθασμένης διάγνωσης
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στην καθυστέρηση της κατάλληλης θεραπείας. Η αμφισβήτηση ή η υποτίμηση των συμπτωμάτων μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη των ασθενών προς τους γιατρούς, αλλά και να τους κάνει να αμφιβάλλουν για την ίδια τους την αντίληψη σχετικά με την υγεία τους.
Προηγούμενη μελέτη της ίδιας ερευνητικής ομάδας, που δημοσιεύθηκε το 2025 στο επιστημονικό περιοδικό Rheumatology, είχε εξετάσει τις μακροχρόνιες επιπτώσεις ανάλογων εμπειριών σε ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα. Τα ευρήματα ανέδειξαν τον επίμονο ψυχολογικό αντίκτυπο που μπορεί να έχει η αίσθηση ότι τα προβλήματα υγείας δεν αντιμετωπίστηκαν με τη δέουσα σοβαρότητα.
Τι πρέπει να αλλάξει στην ιατρική αντιμετώπιση
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη βασίστηκε στις προσωπικές αναφορές των 6.607 συμμετεχόντων. Συνεπώς, δεν μπορεί να αποδείξει από μόνη της τα αίτια των διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών ούτε να τεκμηριώσει ότι κάθε λανθασμένη διάγνωση οφειλόταν σε προκατάληψη.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για μεγαλύτερη προσοχή στη διαγνωστική διαδικασία, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα επιμένουν, επανεμφανίζονται ή μεταβάλλονται, σύμφωνα με τον Guardian.
Μεταξύ των προτάσεων των επιστημόνων είναι η επανεξέταση των αρχικών διαγνώσεων όταν προκύπτουν νέα δεδομένα, η εξασφάλιση της συνέχειας της ιατρικής παρακολούθησης και η ουσιαστική αξιολόγηση όσων περιγράφουν οι ίδιοι οι ασθενείς.
Το ζητούμενο δεν είναι να αποκλειστούν οι ψυχολογικοί παράγοντες από την ιατρική αξιολόγηση, αλλά να μην αποτελούν μια εύκολη και βιαστική εξήγηση για συμπτώματα που δεν έχουν διερευνηθεί επαρκώς.

