By Παναγιώτης Ανδρουλιδάκης 
Όταν ο υδράργυρος στη Νότια Ευρώπη «χτυπά» κόκκινο, ολοένα περισσότεροι ταξιδιώτες αναζητούν πιο δροσερούς προορισμούς. Η νέα τάση, που διεθνώς αποκαλείται «coolcation» – από τον συνδυασμό των λέξεων cool και vacation – περιγράφει την επιλογή διακοπών σε περιοχές με ηπιότερο κλίμα, αντί για τους ολοένα πιο θερμούς προορισμούς της Μεσογείου.
Η τάση αυτή δεν σηματοδοτεί το τέλος του μοντέλου «ήλιος και θάλασσα», αλλά δείχνει ότι ο ευρωπαϊκός τουριστικός χάρτης αρχίζει να μεταβάλλεται, με τις τουριστικές ροές να κατανέμονται διαφορετικά τόσο στον χώρο όσο και στον χρόνο.
Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Περιφερειακός Διευθυντής Ευρώπης του Παγκόσμιου Συμβουλίου Αειφόρου Τουρισμού (GSTC), Δρ. Ιωάννης Παππάς, η κλιματική κρίση αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που επιταχύνουν αυτή την αλλαγή.
«Η Ευρώπη θερμαίνεται περίπου δύο φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ η Νότια Ευρώπη αντιμετωπίζει ολοένα μεγαλύτερη έκθεση σε καύσωνες, λειψυδρία και πυρκαγιές», σημειώνει.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ήδη τις ταξιδιωτικές επιλογές. Σύμφωνα με έρευνα της European Travel Commission, το 81% των Ευρωπαίων δήλωνε το 2025 ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει με κάποιον τρόπο τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύει. Παράλληλα, το 15% αναζητούσε ενεργά ηπιότερα κλίματα, ενώ το 14% απέφευγε προορισμούς που χαρακτηρίζονται από ακραίες θερμοκρασίες.
Στην ίδια κατεύθυνση λειτουργούν και άλλοι παράγοντες, όπως ο υπερτουρισμός, οι υψηλότερες τιμές, η αναζήτηση επαφής με τη φύση και η ανάγκη για λιγότερο κορεσμένες τουριστικές εμπειρίες. Όπως επισημαίνει ο κ. Παππάς, όλοι αυτοί οι παράγοντες δημιουργούν σταδιακά μια νέα αγορά, αυτή του «coolcation».
Κερδίζει έδαφος ο ευρωπαϊκός Βορράς
Την ίδια ώρα, οι βόρειες ευρωπαϊκές χώρες φαίνεται να αξιοποιούν τις νέες συνθήκες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο κ. Παππάς, το 2025 η Φινλανδία κατέγραψε αύξηση των διεθνών αφίξεων κατά 14,1% και η Νορβηγία κατά 12,9%.
Χαρακτηριστικό είναι και το παράδειγμα της Σουηδίας. Τον Ιούλιο του 2026 καταγράφηκαν 14,25 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις, ο υψηλότερος μηνιαίος αριθμός στην ιστορία της χώρας. Την ίδια περίοδο, οι διανυκτερεύσεις επισκεπτών από την Ισπανία αυξήθηκαν κατά 65%, από την Ιταλία κατά 28,1% και από τη Γαλλία κατά 10,3%.
«Οι απόλυτοι αριθμοί παραμένουν σχετικά μικροί και δεν αποδεικνύουν μόνοι τους αιτιώδη σχέση με το κλίμα, αλλά η κατεύθυνση είναι αξιοπρόσεκτη», επισημαίνει ο κ. Παππάς.
Παράλληλα, το Joint Research Centre της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εκτιμά ότι, σε σενάρια αύξησης της θερμοκρασίας κατά 3-4 βαθμούς Κελσίου, οι νότιες παράκτιες περιοχές της Ευρώπης θα μπορούσαν να χάσουν σχεδόν το 10% της θερινής τουριστικής ζήτησης, ενώ οι βόρειες παράκτιες περιοχές θα μπορούσαν να καταγράψουν αύξηση άνω του 5%.
Η Ελλάδα μπορεί να μετατρέψει την πρόκληση σε ευκαιρία
Για την Ελλάδα, ωστόσο, το ζητούμενο δεν είναι η απώλεια του τουρισμού, αλλά η προσαρμογή του μοντέλου ανάπτυξης στις νέες συνθήκες.
«Το πρόβλημα δεν είναι ότι “θα χάσουμε τον τουρισμό”», τονίζει ο κ. Παππάς, επισημαίνοντας ότι δεν αρκεί η περαιτέρω προβολή ενός ήδη επιτυχημένου προορισμού.
Αντίθετα, όπως εξηγεί, απαιτείται μια στρατηγική που θα λαμβάνει υπόψη τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής, τους κλιματικούς κινδύνους, τους διαθέσιμους υδατικούς και ενεργειακούς πόρους, τις ανάγκες των κατοίκων, τις μεταφορές, τη βιοποικιλότητα, αλλά και τη χωρική και χρονική κατανομή των επισκεπτών.
Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης που θα δημιουργεί μεγαλύτερη αξία με μικρότερη πίεση στους προορισμούς.
Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον ίδιο, διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: τη δυνατότητα να μετατρέψει την κλιματική πρόκληση σε ευκαιρία για την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.
«Απρίλιος-Ιούνιος και Σεπτέμβριος-Νοέμβριος, ορεινοί και ηπειρωτικοί προορισμοί, πολιτισμός, φύση, γαστρονομία, wellness και αυθεντικές τοπικές εμπειρίες μπορούν να δημιουργήσουν ένα πολύ πιο ανθεκτικό τουριστικό μοντέλο», σημειώνει.
Σε κάθε περίπτωση, ο ευρωπαϊκός Νότος εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή θέση στις προτιμήσεις των ταξιδιωτών. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι η εγκατάλειψη της Μεσογείου, αλλά η προσαρμογή του τουριστικού της μοντέλου σε ένα κλίμα που αλλάζει, με μεγαλύτερη έμφαση στη χρονική επέκταση της περιόδου και στη διαφοροποίηση των εμπειριών που προσφέρουν οι προορισμοί.