By Παναγιώτης Ανδρουλιδάκης 
Την ολοκλήρωση μιας εκτεταμένης χωροταξικής μεταρρύθμισης, η οποία καλύπτει τρεις κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας, σηματοδοτούν τα νέα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τον Τουρισμό. Με τα τρία Πλαίσια επιχειρείται η διαμόρφωση ενός ενιαίου και συνεκτικού σχεδιασμού για την αξιοποίηση του χώρου, με σαφείς κανόνες για τις επενδύσεις και αυξημένες δικλίδες προστασίας του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.
Σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπογραμμίζει: «Με τα τρία Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τον Τουρισμό, ολοκληρώνουμε μία μεγάλη μεταρρύθμιση που η Ελλάδα χρειαζόταν εδώ και χρόνια. Οργανώνουμε τον χώρο και αφήνουμε πίσω την αποσπασματικότητα και την αδράνεια δεκαετιών. Θεσπίζουμε σαφείς κανόνες εκεί όπου υπήρχε αβεβαιότητα, δημιουργούμε ασφάλεια δικαίου για τις επενδύσεις και ενισχύουμε την προστασία του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών. Βιομηχανία, ενέργεια και τουρισμός εντάσσονται σε έναν κοινό σχεδιασμό για τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας. Τρία Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια, μία ενιαία στρατηγική για ανάπτυξη με σχέδιο και κανόνες. Για μία Ελλάδα πιο ισχυρή και βιώσιμη, την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών. Θέλω να ευχαριστήσω θερμά όλους όσοι εργάστηκαν κοπιαστικά για να φτάσουμε σήμερα στην ολοκλήρωση αυτής της σημαντικής προσπάθειας: τα στελέχη και τους υπαλλήλους του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και των Υπουργείων Ανάπτυξης και Τουρισμού, τους συναδέλφους στην κυβέρνηση, τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο και την υπουργό Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, τους υφυπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο και Μαριλένα Σούκουλη, καθώς και τους αρμόδιους γενικούς γραμματείς. Και, ασφαλώς, με ιδιαίτερη συγκίνηση και σεβασμό θυμόμαστε τον αείμνηστο Νίκο Ταγαρά, ο οποίος συνέβαλε ουσιαστικά σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια».
Αλλάζοντας τον χάρτη
Στόχος του ΥΠΕΝ είναι στην Ελλάδα να αλλάξει τον «χάρτη» πάνω στον οποίο θα κινηθούν οι επενδύσεις των επόμενων δεκαετιών. Ειδικότερα όπως επισημαίνει, τα νέα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και τον Τουρισμό δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη σειρά διοικητικών ρυθμίσεων. Συνιστούν μια κρίσιμη μεταρρύθμιση για το παραγωγικό μοντέλο της χώρας, καθώς επιχειρούν να απαντήσουν σε ένα διαχρονικό πρόβλημα: πού μπορεί να γίνει τι, με ποιους όρους και με ποιο κόστος για την οικονομία και το περιβάλλον.
Βιομηχανία: από τη διάσπαρτη εγκατάσταση στην οργανωμένη παραγωγή.
Για το ΥΠΕΝ, το νέο ΕΧΠ-Β αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της αλλαγής φιλοσοφίας. Στόχος δεν είναι μόνο να καθοριστεί πού θα εγκαθίστανται νέες βιομηχανίες, αλλά να δημιουργηθεί ένα χωρικό περιβάλλον που ενισχύει την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της οικονομίας.
Η κατεύθυνση του νέου πλαισίου προβλέπει οργανωμένα Επιχειρηματικά Πάρκα αντί για διάσπαρτες εγκαταστάσεις, αναβάθμιση υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων και εξυγίανση άτυπων συγκεντρώσεων. Παράλληλα, ενισχύεται η χωρική διάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας και δίνεται προτεραιότητα σε επενδύσεις που συνδέονται με κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες.
Για τις επιχειρήσεις, το ζητούμενο είναι κυρίως η ασφάλεια δικαίου και η προβλεψιμότητα. Για την οικονομία, η επιδίωξη είναι μεγαλύτερη παραγωγικότητα και ισχυρότερες αλυσίδες αξίας.
ΑΠΕ: Η ενεργειακή μετάβαση αποκτά χωρικούς κανόνες
Το νέο ΕΧΠ για τις ΑΠΕ έρχεται να αντιμετωπίσει μία από τις δυσκολότερες εξισώσεις της επόμενης περιόδου: πώς θα αυξηθούν οι επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια χωρίς να δημιουργούνται νέες πιέσεις στο φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο της χώρας.
Σύμφωνα πάντα με τους στόχους που έχει θέσει το υπουργείο, για τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά καθορίζονται σαφείς ζώνες αποκλεισμού και αυστηρότερα κριτήρια χωροθέτησης, με προστασία ευαίσθητων περιοχών, μνημείων, υγροτόπων και τοπίων ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Στα νησιά προβλέπονται επιπλέον κανόνες, μεταξύ άλλων ειδική αξιολόγηση του τοπίου για αιολικά έργα.
Όπως υπογραμμίζεται, η σημασία του πλαισίου για την οικονομία είναι διπλή: από τη μία πλευρά δημιουργεί μεγαλύτερη σαφήνεια για τους επενδυτές στις ΑΠΕ και, από την άλλη, επιχειρεί να περιορίσει τις συγκρούσεις χρήσεων γης που μπορούν να καθυστερούν ή να δυσχεραίνουν την ενεργειακή μετάβαση.
Τουρισμός: επενδύσεις με διαφορετικούς κανόνες ανά προορισμό
Στον τουρισμό, η μεταρρύθμιση μεταφέρει το βάρος από την οριζόντια αντιμετώπιση στην κατηγοριοποίηση των προορισμών ανάλογα με την ένταση της τουριστικής δραστηριότητας. Οι περιοχές κατατάσσονται σε ζώνες Α-Ε και τα νησιά σε Ομάδες Ι-ΙΙΙ, με την κατηγοριοποίηση να επηρεάζει τους όρους των νέων επενδύσεων, την αρτιότητα των γηπέδων, τη δυναμικότητα των καταλυμάτων και τις απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος.
Σύμφωνα πάντα με το ΥΠΕΝ, πρόκειται για κρίσιμη αλλαγή για έναν κλάδο που αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να κατευθύνει τις επενδύσεις εκεί όπου υπάρχει διαθέσιμος χώρος και υποδομές, να περιορίσει τις πιέσεις στους κορεσμένους προορισμούς και να ενισχύσει τη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος.
«Το μεγάλο στοίχημα: να γίνει ο χωροταξικός σχεδιασμός επενδυτικό εργαλείο»
Η ουσία της μεταρρύθμισης βρίσκεται τελικά πέρα από τις επιμέρους απαγορεύσεις και τους όρους δόμησης. Σύμφωνα με τις επίσημες πηγές, για πρώτη φορά τα τρία βασικά παραγωγικά μέτωπα – βιομηχανία, ενέργεια και τουρισμός – αντιμετωπίζονται μέσα από ένα περισσότερο συνεκτικό σύστημα χωρικού σχεδιασμού.
Αυτό μπορεί να μετατρέψει τη χωροταξία από παράγοντα αβεβαιότητας σε εργαλείο προσέλκυσης επενδύσεων. Το ζητούμενο πλέον είναι η εφαρμογή: γρήγορες εγκρίσεις, λειτουργικά Επιχειρηματικά Πάρκα, συνεπής εφαρμογή των κανόνων και ταχεία ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού.